سیستان و بلوچستان؛ ظرفیت راهبردی در تأمین گوشت قرمز کشور
سیستان و بلوچستان با برخورداری از ظرفیت‌های گسترده دامپروری، جمعیت دام سبک و سنگین، فعالیت جوامع عشایری و موقعیت راهبردی مرزی، توانایی ایفای نقشی فراتر از تأمین نیاز بازار داخلی استان را در صنعت گوشت قرمز کشور دارد. این استان می‌تواند با توسعه زنجیره تولید و فرآوری، به یکی از کانون‌های مهم تأمین گوشت کشور تبدیل شود؛ ظرفیتی که بهره‌برداری از آن علاوه بر تقویت امنیت غذایی، زمینه‌ساز اشتغال، سرمایه‌گذاری و رونق اقتصادی مناطق مختلف استان خواهد بود.
به گزارش خبرنگار جام جم آنلاین سیستان و بلوچستان، گوشت قرمز از کالاهای مهم و راهبردی در امنیت غذایی کشور است و تأمین پایدار آن به مجموعه‌ای از عوامل، از پرورش دام و تولید علوفه تا پرواربندی، کشتار، بسته‌بندی و توزیع وابسته است. در این میان، سیستان و بلوچستان به دلیل برخورداری از ظرفیت‌های طبیعی، اقتصادی و جغرافیایی، می‌تواند سهم بیشتری در این زنجیره به خود اختصاص دهد.
علیرضا دهمرده، رئیس سازمان جهاد کشاورزی سیستان و بلوچستان، با اشاره به برنامه وزارت جهاد کشاورزی برای تقویت تولید داخلی و تأمین پایدار گوشت قرمز، از توجه ویژه به ظرفیت‌های دامپروری استان خبر داده است. به گفته وی، توسعه واحدهای پرواربندی و استفاده از ظرفیت دام‌های سبک و سنگین، با مشارکت شرکت پشتیبانی امور دام، اتحادیه‌ها، تعاونی‌های عشایری و واحدهای بزرگ‌مقیاس، از محورهای اصلی این برنامه به شمار می‌رود.
دامپروری؛ سرمایه اقتصادی و معیشتی استان
دامپروری در سیستان و بلوچستان ریشه‌ای عمیق در زندگی اقتصادی و اجتماعی بسیاری از مناطق دارد. دامداران و عشایر، به‌ویژه در مناطق روستایی و کمتر برخوردار، بخش مهمی از فعالیت اقتصادی خود را بر پایه پرورش دام بنا کرده‌اند. بنابراین توسعه این بخش تنها افزایش تولید گوشت نیست، بلکه حمایت از معیشت خانوارها، ایجاد فرصت‌های شغلی و تقویت اقتصاد روستایی را نیز در پی دارد.
با این حال، برای تبدیل ظرفیت دامپروری به تولید پایدار و قابل عرضه در بازار ملی، باید موانع پیش‌روی دامداران برطرف شود. دسترسی به نهاده‌های دامی با قیمت مناسب، تأمین آب، خدمات دامپزشکی، اصلاح نژاد، بهبود روش‌های پرورش و دسترسی به تسهیلات سرمایه در گردش از نیازهای مهم این بخش است.
توسعه پرواربندی نیز می‌تواند حلقه اتصال دامداری سنتی و تولید صنعتی باشد. با ایجاد و تکمیل واحدهای پرواربندی، دامداران امکان می‌یابند دام خود را در شرایط مناسب‌تر به وزن و کیفیت مطلوب بازار برسانند و از فروش شتاب‌زده دام با ارزش افزوده کمتر جلوگیری کنند.
مرزها؛ فرصتی برای توسعه تجارت و تأمین بازار
موقعیت مرزی سیستان و بلوچستان، یکی دیگر از ظرفیت‌هایی است که می‌تواند در توسعه صنعت دامپروری و تجارت گوشت مورد استفاده قرار گیرد. این موقعیت در صورت فراهم بودن زیرساخت‌های لازم، امکان گسترش مبادلات قانونی، دسترسی به بازارهای منطقه‌ای و تقویت مسیرهای تجاری را فراهم می‌کند.
البته بهره‌گیری از این مزیت به مدیریت دقیق مبادلات مرزی، رعایت ضوابط دامپزشکی و بهداشتی، کنترل بیماری‌های دامی و ایجاد سازوکارهای شفاف نیاز دارد. همچنین باید میان حمایت از تولیدکننده داخلی و مدیریت واردات تعادل برقرار شود تا تجارت مرزی به تقویت تولید و امنیت غذایی منجر شود.
کشتارگاه و بسته‌بندی؛ حلقه‌های مغفول ارزش افزوده
یکی از موضوعات اساسی در مسیر تبدیل سیستان و بلوچستان به کانون تأمین گوشت کشور، تکمیل زیرساخت‌های پس از تولید است. افزایش جمعیت دام و توسعه پرواربندی، بدون برخورداری از کشتارگاه‌های استاندارد، صنایع بسته‌بندی، سردخانه و ناوگان حمل‌ونقل مناسب، نمی‌تواند تمام ظرفیت اقتصادی استان را بالفعل کند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان نیز فعال‌سازی ظرفیت‌های خالی کشتارگاهی و توسعه بسته‌بندی را از فرصت‌های پیش‌روی این بخش دانسته است. این موضوع اهمیت سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌هایی را نشان می‌دهد که می‌توانند محصول دامدار را به کالایی با ارزش افزوده بیشتر تبدیل کنند.
فعال‌سازی و نوسازی کشتارگاه‌های موجود، تکمیل خطوط بسته‌بندی، رعایت استانداردهای بهداشتی و ایجاد زنجیره سرد، علاوه بر ارتقای کیفیت و سلامت محصول، امکان عرضه منظم گوشت به بازارهای دورتر را فراهم می‌کند. در این مسیر، سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و مشارکت تعاونی‌ها می‌تواند نقش مؤثری داشته باشد.
از تولید استانی تا تأمین ملی
توجه وزارت جهاد کشاورزی به ظرفیت‌های دامپروری سیستان و بلوچستان، فرصتی برای افزایش سهم استان در تأمین گوشت قرمز کشور است. با این حال، تحقق این هدف نیازمند برنامه‌ای مشخص و قابل ارزیابی است؛ برنامه‌ای که در آن ظرفیت واقعی دامداری‌ها، تعداد واحدهای پرواربندی فعال، وضعیت کشتارگاه‌ها، میزان تولید گوشت و نیازهای سرمایه‌گذاری به‌صورت دقیق مشخص شود.
همچنین لازم است حمایت از دامداران خرد و عشایر در کنار توسعه واحدهای بزرگ‌مقیاس قرار گیرد. قراردادهای تولید، تأمین نهاده، خرید منظم محصول و پرداخت به‌موقع مطالبات می‌تواند ریسک فعالیت دامداران را کاهش دهد و انگیزه تولید را افزایش دهد.
امنیت غذایی با تکمیل زنجیره تولید محقق می‌شود
سیستان و بلوچستان برای ایفای نقش مؤثرتر در تأمین گوشت قرمز کشور، به مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ نیاز دارد: حمایت از دامداران، توسعه پرواربندی، تأمین پایدار نهاده، فعال‌سازی کشتارگاه‌ها، گسترش صنایع بسته‌بندی و تقویت شبکه توزیع.
نکته مهم این است که موفقیت استان نباید صرفاً با افزایش تعداد دام یا ظرفیت اسمی واحدهای تولیدی سنجیده شود؛ بلکه میزان تولید واقعی، سهم گوشت عرضه‌شده به بازارهای خارج از استان، اشتغال ایجادشده و ارزش افزوده‌ای که در داخل سیستان و بلوچستان باقی می‌ماند، باید معیار ارزیابی قرار گیرد.
ظرفیت دامپروری این استان می‌تواند به فرصتی ملی تبدیل شود؛ فرصتی که اگر با برنامه‌ریزی، سرمایه‌گذاری و تکمیل زنجیره ارزش همراه شود، هم به تأمین پایدار گوشت کشور کمک می‌کند و هم سهم دامداران، عشایر و فعالان اقتصادی سیستان و بلوچستان را از منافع تولید افزایش می‌دهد. اکنون مطالبه اصلی، عبور از بیان ظرفیت‌ها و حرکت به سمت اجرای برنامه‌ای عملیاتی برای تبدیل این توانمندی به تولید پایدار و ثروت ماندگار در استان است.
گفت و گو
همراه با رضا فیاضی، بازیگر خاطرهساز تلویزیون
رضا فیاضی: هنوز برای کودکان فیلمنامه دارم
درخشان: قرمزها در هماهنگی بین خطوط سهگانه مشکل دارند